سیاست سنجی (12) - چالش‏های اهدای نهال به شهروندان

چالش‏های اهدای نهال به شهروندان

درخت از مهم‌ترین و کلیدی‌ترین عناصر محیط زیست و چرخه حیات در اکوسیستم جهانی محسوب می‌شود. تأثیر مثبت آن در ایجاد تعادل آب و هوا، پاک‌سازی هوا، انسجام بافت خاک، حفظ زیستگاه موجودات مختلف، کاهش گرمای زمین، کاهش مشکل ریزگردها، در کنار فواید چوب، کاغذ و محصولات دیگر آن، نشانگر نقش مهم آن در تمامی ابعاد زندگی انسان‌هاست. در سرتاسر دنیا، روز یا روزهای خاصی به درخت‌کاری اختصاص داده شده است که با توجه به شرایط خاص و منحصر به فرد آب و هوایی هر کشور انتخاب می‏شود. کاشت درختان در روز درخت کاری و سایر روزهای سال را باید به نوعی سرمایه‌گذاری بلند‌مدت برای محیط قابل سکونت برای آیندگان و راهکاری برای کاهش تاثیرات منفی و سوئی دانست که توسط خودمان، به زمین و سرزمینمان وارد شده است. تمامی موارد ذکر شده دلیل‌های محکم و قابل قبولی بر نیاز به کاشت درختان هستند و روز درخت‌کاری، بهانه‌ای مناسب است که در کنار هم قدمی مثبت برای بهبود شرایط موجود برداریم.

در حال حاضر، در روز درختکاری، مردم می‌توانند نهال‏هایی که از طرف نهادهای دولتی به صورت رایگان در اختیار آنها گذاشته می‌شود را در فضاهای عمومی یا خصوصی که امکان کاشت درخت در آن وجود دارد بکارند. درگیر بودن در مراحل کاشت نهال درختان و پیگیری روند رشد و نگه‌داری آنها، حس مسئولیت پذیری در برابر محیط زیست را افزایش می‏دهد. اما سیاست اهدای نهال ما را به این نتایج رسانده است؟ حاصل سال‌ها اهدای نهال چه بوده است؟ آیا این سیاست باعث توسعه فضای سبز کشور و شهرمان شده است؟

در اصفهان به طور متوسط سالانه حدود یکصدهزار نهال توسط شهرداری در بین مردم توزیع می‏شود. حتی اگر میزان کاشت درختان توسط شهرداری و سایر نهادهای عمومی و خصوصی را هم نادیده بگیریم بعد از این سال‌ها اگر این میزان نهال به درختان شهر افزوده شده بود، ما اکنون به جای شهر در جنگل زندگی نمی‏کردیم؟ به قول مولوی:

گر نه موشی دزد در انبار ماست، گندم اعمال چل ساله کجاست

حال با این وجود زمان آن فرا رسیده تا مسئولان شهری در کنار فرهنگ‏سازی مناسب برای شهروندان، بازنگری جدی در اجرای اینگونه طرح‏ها داشته باشند. در مجموع توزیع نهال رایگان به دلایل ذیل باید جای خود را به روش‏های جایگزین بدهد:

عدم تناسب هزینه و فایده (در مقابل هزینه کلان فضای سبز شهر تغییر چندانی نداشته است.)

مرغوب نبودن نهال‌ها به دلیل توزیع انبوه در زمان کم (کنترل کیفی نا مناسب، حجم بالای خرید در زمان محدود و...)

نامرغوبی نهال‌ها به‌دلیل دوری چند روزه از آب و خاک (با توجه به فشردگی زمان و عدم امکان کنترل کیفی مناسب)

تحویل نهال بدون توجه به درخواست و علاقه شهروندان (جابه‌جایی درخواست، کمبود نهال مورد درخواست و...)

عدم آشنایی شهروندان با نحوه صحیح کاشت و نگهداری درختان

دریافت نهال به‌دلیل رایگان بودن بدون توجه به نیاز، نحوه دریافت، انتقال و کاشت مناسب نهال توسط مردم

دریافت نهال بدون توجه به نظر تصمیم‌گیران اصلی در خانواده یا مجتمع ساختمانی

انتقال نهال رایگان به باغ‌های خارج از شهر

فشار ناشی از رایگانی به پرسنل شهرداری (تقاضاهای دوستان، اقوام و...)

نارضایتی مردم علی رغم هزینه‌کرد شهرداری

نباید فراموش کنیم که هدف اصلی در اهدای نهال جلب مشارکت عمومی جهت حفظ و گسترش درختان بوده است، بنابراین اگر این روش با موفقیت چندانی روبه‌رو نبوده باید راه‏های جایگزین را مطرح و اجرا کرد. سرمایه‌گذاری بیشتر بر ارتقای انگیزه لازم جهت کاشت و نگهداری درختان توسط مردم و ارتقای ارزش هر نهال به عنوان منبعی جهت سالم‌سازی محیط زیست از طریق برگزاری جشن، اجرای تئاتر خیابانی، کاشت نهال یادبود، تور گردش در گلخانه‌ها، جشن تولد یک‌سالگی درختان، مسابقه باغبان نمونه و... می‏تواند به عنوان یک جایگزین مناسب جهت کاشت درختان و توسعه فضای سبز پیرامون محیط زیستمان بدان توجه کرد.

ارائه آموزش‌های عمومی نحوه کاشت و نگهداری درختان (فرهنگ‌سراها، مدارس، فضای مجازی و...) از طریق کارگاه، تولید فیلم آموزشی، بروشور، مسابقه، معرفی کتاب، مشاوره حضوری و تلفنی نگهداری گیاهان، تهیه اپلیکیشن، اینفوگرافی و... نیز در همین جهت باید بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد.

از سوی دیگر آموزش و ارائه تسهیلات آبیاری قطره‌ای و سایر راه‌های صرفه‌جویی در مصرف آب (چاره‌جویی مشکل کم آبی) از طریق مسابقه ایده، کارگاه آموزشی و... نیز به حفظ باغ‌ها و فضای سبز خانگی می‌تواند کمک چندانی بکند.

همچنین ارائه نهال با تخفیف ویژه در محل گلخانه‌های سطح شهر به عنوان جایگزین توزیع رایگان به مسئولان شهر پیشنهاد می‏شود که می‏تواند منجر به نتایجی از قبیل تهیه نهال با توجه به نیاز و علاقه شهروندان، ارزش قائل شدن برای نهال، با توجه به هزینه کردن توسط خود مردم، تفکیک متقاضیان واقعی از سایران، برقراری ارتباط شهروندان با گلخانه‌ها و گردش مالی این حرفه سودمند برای محیط زیست، توجه به کیفیت نهال با توجه به اصل مشتری‌مداری و واگذاری کنترل کیفی نهال به مردم و در صورت لزوم دریافت مشاوره از فروشندگان و تولیدکنندگان نهال و محل مناسب توزیع بروشورهای راهنما را به همراه داشته باشد.

هرچند امسال نیز برنامه‏های درخت‌کاری، هر چند به دلیل شیوع بیماری کم‌فروغ‏تر، برگزار شد، ولی اکنون بهترین زمان برای بازنگری و آسیب‏شناسی برنامه‏ها و جهت‏گیری‏هایمان در این خصوص است. در این راه، هدف اصلی را که کنشگری فعال مردم در موضوع درخت‌کاری و حفظ درختان است، باید سرلوحه قرار داد و چالش‏ها و آسیب‏های اقدامات گذشته را بررسی و نسبت به رفع آنها در آینده برنامه ‏ریزی کرد.

شهر خوب شهروند رضایتمند

شهر خوب شهروند رضایتمند

فاطمه احمدی نبی

برای رفتن به سر کار از خانه خارج شدم. هوا بس ناجوانمردانه سرد بود. به قدم‌های یخ‏زده‏ام سرعت بخشیدم تا خود را زودتر به ایستگاه اتوبوس برسانم. وقتی رسیدم چند نفری در ایستگاه منتظر بودند. هرازگاهی یک نفر بلند می‏شد چند قدم به جلو می‏آمد و به ابتدای خیابان می‌نگریست تا شاهد رسیدن اتوبوس باشد. گویا اتوبوس تنها راه نجات آنها از این سرمای جان‌سوز به نظر می‏رسید. دختر جوانی که شال سفیدش را روی صورتش کشیده بود چند قدمی جلو آمد و گفت: کاش زودتر اتوبوس برسد، هوا خیلی سرد است و ادامه داد اتوبوس‏های این خط خیلی دیر به دیر می‏آیند و آن وقت انتظار دارند مردم با وسایل حمل و نقل عمومی تردد کند. 

پیرمردی که موها و ریش‌های سفیدش او را شبیه به بابانوئل کرده بود وارد بحث شد و گفت: برای حل معضل ترافیک و آلودگی هوا ساختن بزرگراه راه علاج نیست و فقط ترافیک را بیشتر می‌کند باید به حمل و نقل عمومی توجه بیشتری شود. سیلی محکمی که باد به صورتم زد نگاهم را به طرف خاک باغچه که مثل کویر خشک و پیر شده بود برگرداند. نگاهی به پیکر برهنه و عریان درختان کردم آنها نیز مانند ما منتظر بودند. اما منتظر بهار، نگاهی به خورشید وسط آسمان انداختم انگار از چیزی ناراحت بود سخاوت روزهای قبلی را نداشت و در هدیه دادن نور و گرمایش خساست به خرج می‌داد. بالاخره اتوبوس از راه رسید و مسافران یکی پس از دیگری سوار می‏شدند پیرمـرد در حالی که به سختـی پاهای یخ‌زده‏‏اش را روی پله‏های بلند اتوبوس می‏گذاشت زیر لب می‏گفت: تا کی باید سوار این اتوبوس‌ها شویم یعنی اینجا بالا شهر است. کنار دختر جوان روی اولین صندلی نشستم. صندلی‏های اتوبوس آنقدر سرد بود که احساس می‌کردی روی تپه‌ای از یخ نشسته‌ای، درب اتوبوس به طور کامل بسته نمی‏شد و از کنار در، باد سردی به صورتم شلاق می‌زد. لرز تمام اندامم را فرا گرفت و سرمای زمهریر را با تمام وجود احساس می‏کردم. گفتم انگار بیرون گرم‏تر از داخل اتوبوس بود. دخترک با خنده‌ای حرفم را تأیید کرد. روزنامه اصفهان زیبا را از کیفم بیرون آوردم تا شاید با خواندن مطلبی گرم و آتشین اندکی از سرمای اطرافم را فراموش کنم. 

نگاهم متوجه صفحه شهر شد که نوشته بود. «یک ده آباد بهتر از صد شهر خراب؟!»شروع به خواندن کردم «با نگاهی کل‌نگر به شهرهای ایران، هر بیننده‌ای متوجه خواهد شد که سیاست نانوشته اکثر شهرداری‌ها به عنوان کانون اصلی مدیریت شهری در نبود منابع کافی «خدمات‌رسانی حداکثری» است که بالطبع در سایه فدا شدن کیفیت رخ می‌دهد.» مطلبش عمیق و قابل تأمل بود. اتوبوس در یکی از ایستگاه‏ها ایستاد و خانم جوانی سعی می‏کرد با بچه‌ای که در کالسکه داشت، سوار اتوبوس شود. وقتی تلاش بی‏ثمرش را دیدم برای کمک به او از جا بلند شدم و یک طرف کالسکه را گرفتم تا او نیز بتواند سوار شود. وقتی سوار شد، نفس عمیقی کشید، صورت قرمزش را به سمتم برگرداند و تشکر کرد و گفت: آیا به راستی لیاقت یک شهروند اصفهانی، اصفهانی با این همه قدمت، سوار شدن در این نوع اتوبوس‌ها با این همه سختی است. با اشاره دست پیرزنی که با واکر در پیاده‌رو شیب دار خیابان به سختی راه می‌رفت را نشانه گرفت و گفت: این هم از وضعیت پیاده روهایش»، این جمله از متن که «آیا بایدکل سطح معابر شهر را بدون زیرسازی، تسطیح، شیب‌بندی و دیگر امور عمرانی لازم آسفالت کرد؟» در ذهنم تداعی شد.

مطلبی که خوانده بودم مرا به دفاع وا داشت. گفتم: تعدد و کثرت بسیار بالای وظایف شهرداری‌ها در کنار وظایفی غیررسمی که شهرداری‌ها برای رضایت‌مندی مردم بر عهده می‌گیرند و هزینه‌های افسارگسیخته اداره شهر باعث می‌شود تا ما شاهد چنین منظره‏هایی باشیم. اتوبوس سرعت گرفت و بادی که از کنار در اتوبوس به صورتم خورد، بیشتر شد. صورتم را بین دستانم مخفی کردم و با خودم گفتم: به راستی بهتر نبود اگر به جای آنکه اتوبوس‌های شهری در تمام محدوده شهر با این کیفیت باشند در محدوده معینی بودند ولی از نظر سیستم تهویه و فیلترهای ضد آلایندگی و غیره، استاندارهای جهانی را داشتند یا در قسمت دیگر شهر فقط بهترین تاکسی‌ها ارائه خدمت می‌کردند. با خودم فکر کردم با گذشت زمان، دنیا در حال تغییر است و نیازها به تبع آن نیز تغییر می‏کند. پس بهتر آن است که سیاست‌ها نیز تغییر کند. خط اول مطلب را که نوشته بود: «از جمله مهم‌ترین سیاست‌های مدیران و برنامه‌ریزان هر شهری، بهبود «کیفیت زندگی شهری» برای شهروندان، گردشگران، سرمایه‌گذاران و دیگر مخاطبان آنجاست.» دوباره در ذهنم مرور کردم. واقعا اصلاحات انجام شده شهری باعث افزایش رقابت بین‌شهری می‏شود و شهرها را به کارآفرینی بیشتری می‌طلبد. اتوبوس در آخرین ایستگاه خود توقف کرد. به سختی پاهای یخ زده‌ام را تکان دادم و از پله‌های بلند اتوبوس پایان آمدم؛ اگرچه با اتوبوس به مقصد رسیدم، ولی آرزو کردم ای‏ کاش تغییری در سیاست‌های شهری اعمال می‏شد تا رسیدن به مقصد با خاطرهای خوش به پایان می‌رسید.

سیاست سنجی (11)- زیبایی محلات، زیبایی شهر

زیبایی محلات، زیبایی شهر

توجه به منظر و سیمای شهری یکی از موضوعات مهم در آرامش بصری و چشم‌نوازی محیط بوده و حضور در فضایی زیبا و عاری از هر‌گونه اغتشاش محیطی برای مردم هر جامعه خوشایند است. در واقع زیبایی‌شناسی در افراد واکنشی مطبوع و لذت‌بخش ایجاد می‌کند و توجه به جنبه کالبدی فضا، نوع احجام و نحوه ترکیب‌بندی آنها، رنگ، مصالح، هم‌جواری، تضادها، نقاط عطف و شاخص، پوشش گیاهی، حضور عناصر طبیعی و سایر مشخصه‌هایی که ابعاد ملموس را شکل می‌دهند، از اهمیت خاصی برخوردار هستند. از طرف دیگر اهداف عملکردی منظر شهری همانند خوانا ساختن محیط و آرام‌سازی آن، اهداف هویتی که ایجاد احساس خوشبختی، آسایش، آرامش و امنیت می‌کند یا توجه به مسائل زیست محیطی، از جمله مولفه‏هایی است که در بهبود سیما و منظر شهری باید مورد توجه قرار گیرد.پرسشی که در این حوزه مطرح می‏شود این است که سرمایه‌گذاری در فضاهای شاخص شهری در اولویت است یا در محلات و آیا هویت‏های محلی قابلیت شکل دادن به یک هویت جامع شهری را داراست. تنوع آداب و رسوم محلی می‌تواند به عنوان شاخص‌هایی برای پویایی و تعاملات بین فردی در شهرها محسوب شود.مکمل بودن مجموعه سیاست‌های مدیریت شهری در ارتباط با منظر شهری و طراحی فضاهای شهری یکی از مسائل اصلی و مهم در این حوزه است. در این رابطه برخی از سیاست‌ها را می‌توان این‌گونه

 برشمرد:

 اول، سازگاری سبک‌های ساختمانی می‌تواند با ایجاد روابطی معنادار و مشخصه‌های مشترک، محله را به سمت ارزش‌های پایدار بصری و کارکردی سوق دهد تا بتواند به سیمای یک محله تشخص بخشند.

دوم، تأثیرات روانی رنگ‌ها در دستیابی به مطلوبیت‌های فضایی بسیار قابل تأمل است. اغتشاش بصری ناشی از به‌هم ریختگی انتظام رنگ‌ها و تأثیر منفی آن در مواردی کمتر از تأثیر مشابه سایر عناصر کالبدی نیست.

سوم، پیوستگی جداره بیرونی که به ایجاد وحدت فضایی کمک می‌کند، به صورتی که عناصر تشکیل‌دهنده فضای محله باید به کلیت یگانه‌ای منتهی شوند.

چهارم، توجه به عناصر هویتی و فرهنگی در محلات و متناسب‌سازی فضای کالبدی محله با محوریت و در شعاع آن موجب هویت‌بخشی به محلات در شهر خواهد شد.به طور مثال در محله آزادان اصفهان وجود مسجد گنبد می‌تواند به عنوان یک پتانسیل محلی محسوب شود که می‌توان با محور قرار دادن و تشخص بنای آن، همچنین با انتخاب طیف رنگی مناسب (اعم از رنگ‌آمیزی، نور پردازی و ...) در گذرهای منتهی به آن یا ایجاد مکان‌های دیدار و پاتوق محلی در همسایگی این فضا، ایجاد بازارچه‌های محلی و... باعث به‌وجود آمدن جذابیت بصری، هویت مستقل محلی و قابلیت گردشگری برای محله شده و فضاهای کالبدی را حول آن مهندسی کرد.در نهایت لازم به ذکر است در مقابل آنچه تا کنون بیان شد، انتخاب سیاست تمرکز بر معابر اصلی شهر و انجام اقدامات بزرگ مقیاس در سطح شهر نیز دارای فوایدی از جمله توسعه و زیبایی فضاهای اصلی شهر، در دسترس‌تر بودن فضاهای زیباسازی شده در محورهای اصلی، مخاطب بیشتر و فراگیرتر، قابل رویت بودن تغییرات و مناظر چشم‌نواز توسط گردشگران بیرونی و در نتیجه افزایش قدرت بازاریابی شهر است که خود مزایای مهمی‌به حساب می‌آید. همچنین عدم تعامل‌پذیری المان‌های بزرگ شهری، نگاه گذرا و انفعالی بدون هیچ احساس تعلقی به آن و ازدحام و تزاحم محیطی را می‌توان از نتایج سوء این سیاست برشمرد. از طرف دیگر توجه به زیبا سازی بافت درونی محلات نتایجی همچون ایجاد فضای مکث، افزایش تعاملات محلی و اجتماعی، آرامش و دوام تعاملات، خاطره سازی و القای حس تعلق، افزایش قابلیت پیاده‌روی، حذف نقاط بی‌دفاع و آسیب‌زا و تعامل‌پذیر شدن فضا و المان‌ها را در‌بر‌خواهد داشت.بدین ترتیب لازم است موقیعت خود را در انتخاب هر‌کدام از این سیاست‌ها مشخص کرده و بدانیم به چه میزان باید در نگاه مدیریتی و اختصاص بودجه ارگان‌های ذی‌ربط به محلات، بازنگری کرده و استفاده از آموزه‌های نوین منظر شهری و پایداری محلات را در دستور کار شهرداری‌ها مخصوصا معاونت شهرسازی و سازمان زیباسازی قرار دهیم تا تصمیم‌گیری‌های مرتبط با معماری و شهرسازی محلات، رنگ و بویی تازه به خود گرفته و مکانی چشم‌نواز همراه با آرامش و آسایش برای شهروندان فراهم شود.سیاست‌سنجی می‌کوشد تا خلأهای سیاستی شهر و شهرداری را با شهروندان و کارکنان شهرداری به اشتراک بگذارد. لطفا نظرات خود را پیرامون موضوع متن ذیل از طریق شماره تلفن [phone] با مدیریت هماهنگی و نظارت بر مناطق و سازمان‌های شهرداری در میان بگذارید تا گامی‌باشد برای کمک به تصمیم‌گیری بهتر و خدمت‏گذاری بیشتر.

سیاست سنجی (10)- سیاست محله‌گرایی

سیاست محله‌گرایی

سیاست‌سنجی-10

محله به عنوان کوچک‌ترین واحد برنامه‌ریزی شهری نقش مهمی را در نظام مدیریت شهری بازی می‌کند. در دیدگاه برنامه‌ریزی شهری، محله به عنوان هویت اجتماعی‌اقتصادی پویا و ترکیب‌یافته از کاربری‌های تأمین‌کننده نیازهای روزمره در شهر قلمداد می‌شود. بنابراین، محله علاوه بر ابعاد کالبدی، به ماهیت اجتماعی، محدوده معین، حس همبستگی و روابط متقابل بین ساکنان، هویت جمعی، درک سرنوشت مشترک و دسترسی به خدمات و تسهیلات نیاز دارد.

اتکا بر هویت محلات، حس تعلق اهالی به محل، مشارکت محلی، همسایگی و ده‌ها مؤلفه دیگر می‌تواند توسعه و شکوفایی شهری را در پرتو برنامه‌ریزی و توسعه محلات در پی داشته باشد. این پیامد زمانی رخ خواهد داد که «سیاست محله‌محوری» در دستورکار برنامه‌ریزان و مدیران شهری قرار گیرد.در سال‌های گذشته در سایه توسعه برخی از بافت‌های نوساز شهری، توسعه شبکه حمل‌ونقل، تغییر سبک زندگی، اجاره‌نشینی، شتاب مهاجرپذیری و مهاجرفرستی و دیگر عوامل تأثیرگذار از یک سو و نیز به علت بی‌توجهی به بافت و سرمایه‌های اجتماعی درون محلات قدیمی، روند لاک‌پشتی بازآفرینی بافت‌های فرسوده، بازدهی دیرهنگام پروژه‌های محرک توسعه در دل برخی محله‌ها، ارزش‌آفرینی ایجاد راسته بازارها و بازارهای بزرگ و همچنین سرمایه‌گذاری‌های کلان در برخی از نقاط شهری و سایر گرایش‌های مردم از سوی دیگر، محله‌گریزی در شهرها رو به فزونی گذاشته است؛ به گونه‌ای که اکنون کمتر کسی خود را به محله‌ای نسبت داده و غرور و تعلق محله‌ای از خود نشان می‌دهد.

توسعه درون‌زا و باززنده‌سازی محلات شهر در کنار تحولات سیاسی و اقتصادی، زمینه‌ساز کاهش هزینه‌های ایجاد زیرساخت‌های شهری، کاهش میزان و هزینه سفرهای شهری، تعادل‌بخشی در ایـجـاد اشـتـغـال و مسکـن و جلوگیری از رشد پراکنده و نامتوازن شهری شده که خود به خود منجر به توسعه پایدار هم در محله‌ها و هم در شهر می‌شود.اما سیاست محله‌محوری و اجرای طرح‌های ارتقای کیفیت محلات، گاهی در زیر بار پروژه‌های پرچم‌دار و ابرپروژه‌های شهری که حجم عمده و اصلی بودجه شهر را به خود اختصاص می‌دهند نادیده گرفته شده و له می‌شود. این‌که مجموعه تصمیم‌گیران و برنامه‌ریزان شهر بتوانند موازنه بهینه و نزدیک به بهینه‌ای بین پروژه‌های محله‌ای، منطقه‌ای و کلان شهری ایجاد کنند، نیازمند مشارکت پایین به بالا و هم‌افزایی بالا به پایین در جامعه شهری است.

یکی از پیش‌نیازهای ترویج محله‌گرایی و محله‌محوری، بی‌تردید تعریف فعالیت‌های مشارکتی با یک ساختار انگیزشی همراه با افزایش سطح و میزان تصمیم‌گیری‌های پایین به بالا برای قدرت‌دهی به شهروندان است تا آنها بتوانند محیط زندگی خود را مبتنی بر سلایق جمعی خود ساخته و مدیریت کنند. فرایندی که سرمایه‌های فیزیکی، انسانی، مالی و ... را برای بهبود کیفیت زندگی ساکنان فراهم آورده و با گذشت زمان، سازنده سرمایه‌های اجتماعی و نمادین ارزشمندی در شهرها می‌شود. از راهبردهای عملیاتی ذیل سیاست محله‌محوری می‌توان به هویت‌سازی و تشخص‌بخشی به محلات، اولویت‌دهی به حل مشکلات کالبدی محلات، تأمین فضاهای مورد نیاز نظیر بازارچه‌ها و روزبازارهای محلی، اجرای برنامه‏های فرهنگی و معرفی مفاخر محله، برگزاری آیین‌های محلی، مرکزیت‌بخشی به مساجد و... اشاره کرد. چنانچه راهبردهای عملیاتی نام‌برده زیرپوشش سیاست‌های مشارکتی و روش‌های برنامه‌ریزی و بودجه‌بندی مشارکتی صورت پذیرد، اثرگذاری به مراتب بیشتری روی خودباوری مردم و افزایش رضایت آنها خواهد داشت.

طبق نظریه‌های رفتارگرایی اجتماعی، هرچه فرد از خدمات و امکانات محیط زندگی‌اش رضایت بیشتری پیدا کند، گرایش او به آن محیط و نیز مسئولیت‌پذیری وی افزایش خواهد یافت؛ این همان غایت محله‌گرایی و محله‌محوری است.

در کلان‌شهر اصفهان، سیاست محله‌محوری از ارکان برنامه‌های راهبردی شهرداری در دهه گذشته بوده و همواره ولو با فراز و نشیب در تعریف و اجرای پروژه‌های مناطق مختلف شهرداری نقش خود را ایفا کرده است. بدین‌منظور و برای آمادگی اجرای این خط‌مشی، ابتدا نظرسنجی‌های مختلف، تهیه شناسنامه فرهنگی محلات، تهیه و تدوین طرح‌های ارتقای کیفیت محیطی محلات، تحلیل مشکلات محلات، تهیه طرح تحقق محله پایدار شهری، هم‌پیوندی با معتمدان محلی و... انجام پذیرفت. سپس تأسیس دفاتر تسهیلگری محلی، ساماندهی پاتوق‌های محلی، احداث فضاهای سبز محلی، سالن‌های مطالعه، خانه‌های فرهنگ، زمین‌های بازی، ساماندهی پیرامون مساجد، نوسازی و بهسازی برخی از خانه‌های تاریخی یا ارزشمند، ساماندهی مادی‌ها و انهار، اجرای برنامه‌های فرهنگی‌تفریحی در دل محلات و صدها طرح دیگر به اجرا گذاشته شد. این رویکرد همچنان در تأمین نیازهای محلات وجود دارد و تجربه گران‌بهایی را برای الگوبرداری از آن توسط دیگر شهرهای کشور رقم زده است.

امروزه محلات شهر اصفهان در اموری همچون توسعه و نگهداری فضای سبز، بهداشت و نظافت، افزایش ضریب ایمنی، زیباسازی محله، زیرساخت‌های تحرک و تفریح، مدیریت پسماندهای عادی و بهینه‌سازی مصرف انرژی، نیازمند مشارکت واقعی بین مردم و شهرداری هستند. به هر حال، بیم آن هم می‌رود که در مسابقه سرمایه‌گذاری‌های کلان نظیر خطوط مترو، بازارهای بزرگ تجاری، اجرای بزرگراه‏ها و تقاطع‌های غیرهمسطح و ده‌ها ابرپروژه دیگر، خط‌مشی محله‌محوری و اجرای پروژه‌های خرد برای تقویت همسایگی‌ها و هم‌پیوندی مدنی ساکنان محلات در شورای اسلامی‌شهر و شهرداری به دست فراموشی سپرده شود.

سیاست‌سنجی می‌کوشد خلأهای سیاستی شهر و شهرداری را با شهروندان و کارکنان شهرداری به اشتراک گذارد. لطفا نظرات خود را درباره موضوع متن ذیل از طریق تلفن [phone] با مدیریت هماهنگی و نظارت بر مناطق و سازمان‌های شهرداری در میان بگذارید تا گامی‌برای کمک به تصمیم‌گیری بهتر و خدمتگزاری بیشتر باشد.

 

رشد 43درصدی بودجه سازمان‌های وابسته

رشد 43درصدی بودجه سازمان‌های وابسته به شهرداری اصفهان در سال آینده

 

 با توجه به اتمام جلسات تصویب بودجه شورای سازمان‌های وابسته شهرداری، مدیرهماهنگی مناطق و سازمان‌های شهرداری اصفهان در خصوص وضعیت بودجه سازمان‌ها گفت: پس از بررسی عملکرد سازمان‏ها در هشت ماه نخست امسال، بودجه‌های سازمان‏ها در سال 98 اصلاح و همچنین بودجه پیشنهادی آنها برای سال1399 مورد بررسی و تصویب قرار گرفت تا جهت تصویب نهایی به شورای اسلامی شهر تقدیم شود.

بهروز نصرآزادانی عنوان کرد: در این جلسات پیش از بررسی بودجه، سیاست‌ها و خط‌مشی‌های اصلی سازمان‌ها در سال‌های آینده بررسی و اهداف و برنامه‌های هر سازمان برای سال آتی تعیین شد و پس از تطبیق آنها با سیاست‌های کلان شهرداری تأیید و تصویب شد. از مهم‌ترین رویکردها و برنامه های سازمان‌های وابسته شهرداری در سال 99 به موارد ذیل می توان اشاره کرد:

احداث پایانه بار حومه شهری، راه‌اندازی مرکز معاینه فنی سیار ویژه خودروهای سواری، به‌روز‌رسانی تجهیزات و تأمین زیرساخت های لازم مدیریت بحران، آموزش شهروندی با محوریت مدارس، ادارات و... ویژه مدیریت بحران، ساخت مرکز آموزش ملی و بین المللی آتش نشانی، احداث پسماندسوز بیمارستانی(با توجه به تولید متوسط 12 تن پسماند عفونی روزانه در شهر)، راه اندازی پایلوت هاضم بی هوازی، طراحی، احداث و بهره‌برداری از آرامگاه خانوادگی، بهسازی محیطی آرامستان‌های محلی، برنامه‌ریزی دستیابی به شهری با شهروندان هویت‌مدار، سالم، اخلاق‌مدار و مشارکت‌جو، اجرای سامانه AFC-AVL  جهت ایجاد امکان ارائه داده به بخش خصوصی، تحویل و تملک کامل زمین پایانه اندیشه، آزادسازی، تملک و ساخت پایانه صمدیه، ادامه عملیات تكمیلی خط1 و خط 2 (فاز 2 و 3) قطار شهری اصفهان با اولویت ایمنی، تداوم سفر، سهولت سفر، كاهش سرفاصله زمانی(Head Way)، تکمـــیل پــیاده‌راه‌سازی چهارباغ عباسی و احیای محورهای تاریخی فرهنگی، احداث مجتمع خدمات خودرویی با مشارکت بخش خصوصی.

 او افزود: بر همین اساس و با توجه به سیاست افزایش همکاری‌های بین‌سازمانی در مجموعه بزرگ شهرداری شامل مناطق پانزده‌گانه، سازمان‌های وابسته و شرکت‌های تــابــعه و همــچـنــین تـــقویت سرمایه‌گذاری و مشارکت با بخش خصوصی طبق برنامه راهبردی اصفهان 1400، در جلسات شورای سازمان‌های وابسته به شهرداری اصفهان، کل بودجه اصلاحی سازمان‌ها با عددی بالغ بر 17269 میلیارد ریال تصویب شد.

مـــدیـــر هــماهـــنــگی مـــنـــاطـــق و سازمان‌های شهرداری اصفهان تصریح کرد: سازمان‌ عمران با نرخ رشد 29درصدی در میان سازمان‌های وابسته بالاترین درصد تغییر را در اصلاح بودجه امسال به خود اختصاص داده‌ است.

نصرآزادانی اظهارکرد: با توجه به اهداف، برنامه‌ها و اولویت‌های شهرداری در خدمات‌رسانی به مردم، کل بودجه سازمان‌های وابسته در سال 99 برابر با 24613 میلیارد ریال با رشدی نزدیک به 43 درصد نسبت به بودجه امسال به تصویب شورای سازمان‌های وابسته به شهرداری رسید.  در این میان، بودجه پیشنهادی سازمان حمل‌و‌نقل بار و کالای درون‌شهری با رشدی 226 درصدی و سازمان نوسازی و بهسازی با رشدی برابر 217 درصد، بالاترین نرخ افزایش بودجه را در سال آینده به خود اختصاص داده اند.

او اضافه کرد: در سال آینده مبلغی بالغ بر 12330 میلیارد ریال که در حدود 50درصد از مجموع بودجه سازمان‌هاست، به کلان‌طرح قطار شهری اصفهان اختصاص پیدا می‏کند.

 

ردیف سازمان مصوب 98  بودجه اصلاحی 98   بودجه 99    رشد

1 آتش‏ نشانی     891,000     1,031,000      1,400,940       36

2 آرامستان‏ها      265,000      305,530         476,500         56

3 حمل و نقل بار 79,900        70,000          228,020       226

4 زیباسازی       217,000       133,500        218,000       63

5 خدمات موتوری 583,000     589,000         703,000       19

6 فرهنگی ‏اجتماعی‏ ورزشی 766,402   826,207    1,344,390    63

7 ساماندهی مشاغل شهری1,008,000   1,130,000    2,900,000   157

8 عمران            1,200,000    1,550,000    2,030,000     31

9 فاوا              484,894          359,763       629,154      75

10 پارک‏ها و فضای سبز 182,738          198,970       229,790   15

11 پایانه‏ ها 212,475          218,475       446,000     104

12 پسماند 550,000          550,000        660,000    20

13 قطارشهری12,496,400        9,955,050         12,330,000      24

14 تاکسیرانی 54,440       59,460       88,960     50

15 نوسازی‏ بهسازی 345,000        292,473       928,271     217

جمع             19,336,249            17,269,428          24,613,025      43

چگونه شهر را چشم نواز کنیم؟

امروزه یکی از موضوعات مهم در آرامش بصری و چشم نوازی محیط، توجه به منظر و سیمای شهری بوده و خوشایند مردم هر جامعه حضور در فضایی زیبا و عاری از هر گونه اغتشاش محیطی است، حال باید دید چگونه با وجود محدودیت منابع مالی می‌توان به این مهم دست یافت چراکه حوزه زیباسازی اهمیت بسیاری برخوردار است.

به گزارش ایمنا، منظر به داده‌هایی محسوس جهان اطراف ما خلاصه نمی‌شود، بلکه پیوسته در ارتباط با ذهنیت ناظر تشخص می‌یابد؛ ذهنیتی که بیش از یک نگاه بصری معمولی است، بدین ترتیب منظر شهری در آغاز امری عینی است که به واسطه کیفیت ظهور عوامل فیزیکی محیط موجودیت می‌یابد، اما به تدریج و به واسطه حضور در شرایط تاریخی و تکرار شدن در مقابل گروه انسان‌های درک کننده آن، برخوردار از وجود ذهنی در مخاطب خود گشته و به عنصر مشترک پیونددهنده افراد جامعه بدل می‌شود.

از این رو بررسی موضوع منظر شهری اقدامی دو بعدی به شمار می‌رود، از یک سو به مؤلفه‌های محسوس (و عمدتاً بصری) سازنده فضا می‌پردازد و از سوی دیگر به شرایط ذهنی شامل ابعاد تاریخی، خاطره‌ای هویتی و امثال آنها نظر می‌کند که این اقدامات منظر شهری را مشتمل بر سه هدف مستقل و جداگانه زیبایی‌شناسی، هویتی و عملکردی می‌کند.

زیبایی شناسی در افراد واکنشی مطبوع و لذت‌بخش ایجاد می‌کند، توجه به جنبه کالبدی فضا، نوع احجام و نحوه ترکیب‌بندی آن‌ها، رنگ، مصالح، هم‌جواری، تضادها، نقاط عطف و شاخص، پوشش گیاهی، حضور عناصر طبیعی و سایر مشخصه‌هایی که ابعاد ملموس را شکل می‌دهد، در این رده قرار می‌گیرد.

روشن است که زیباشناسی مورد نظر، تابعی از مؤلفه‌های اقلیمی، تاریخی، هنری، دینی، سنتی، فرهنگی و… است. از طرف دیگر اهداف عملکردی منظر شهری همانند خوانا کردن محیط و آرام سازی آن، اهداف هویتی که ایجاد احساس خوشبختی، آسایش، آرامش و امنیت است و یا توجه به مسائل زیست محیطی، از جمله کارکردهایی است که در بهبود سیما و منظر شهری باید موردتوجه قرار گیرد.

اکنون این سوال مطرح می‌شود که برای رسیدن به فضایی مطلوب و تحقق این اهداف، باید سرمایه گذاری ابتدایی در محلات صورت پذیرد یا در شهر؟ و آیا شهر هویت دهنده به محلات محسوب می‌شود یا هویت‌های محلی شکل‌دهنده یک هویت جامع شهری است؟

در این راستا توجه به پایداری محلات می‌تواند یاری‌دهنده مدیران شهری باشد، مهم‌ترین ویژگی محله پایدار آن است که در آن چهار عنصر «کالبد»، «فعالیت»، «تصورات» و «اکوسیستم» به طور هماهنگ در مستقر ساختن و شکل بخشیدن به منظر شهری سهیم است، اینکه فکر کنیم هویت شهر مسئله جدای از هویت و تاریخ تک‌تک افراد آن است، موضوعی نادرست به نظر می‌آید. چراکه این تک‌تک افراد جامعه است که با تعاملات، رفتارها و فضای شکل‌گیری این ارتباط، هویت جمعی یک جامعه را شکل می‌دهد.

تنوع و آداب و رسوم محلی خود می‌تواند به عنوان شاخصه‌ای برای پویایی و تعاملات بین فردی در شهرها محسوب شود که نه تنها موجبات رشد و سرزندگی ساکنان شهر را فراهم می‌آورد بلکه می‌تواند به عنوان شاخصه‌ای ملی و یا فراملی مطرح شود البته مکمل بودن مجموعه سیاست‌های مدیریت شهری در ارتباط با منظر شهری و طراحی فضاهای شهری یکی از مسائل اصلی در این زمینه است که به آن اشاره خواهد شد.

در ادامه برخی از سیاست‌های رسیدن به پایداری در بعد زیباشناسی و در سطح طراحی فضاهای شهری را می‌توان اینگونه برشمرد:

- اول سازگاری سبک‌های ساختمانی در ساختمان‌های متفاوت می‌تواند با ایجاد روابطی معنادار و مشخصه‌های مشترک در آنها محله را به سمت ارزش‌های پایدار بصری و کارکردی سوق دهد تا بتواند به سیمای یک محله تشخص خاص بخشد.

- دوم خواص رنگ‌ها و تأثیرات روانی آن‌ها و نقششان در ادراک و دستیابی به مراتبی از مطلوبیت‌های فضایی بسیار قابل تأمل است، اغتشاش بصری ناشی از بهم ریختگی انتظام رنگ‌ها و تأثیر منفی شأن بر وحدت فضایی محیط، در مواردی کمتر از تأثیر مشابه عناصر کالبدی نیست.

- سوم وحدت فضایی، به صورتی که عناصر تشکیل‌دهنده فضای محله باید به کلیت یگانه‌ای منتهی شود و معماری محله باید ویژگی‌های متفاوت ناشی از ترکیب متنوع و موارد زیبایی شناسی برآمده از هماهنگی و تضادها را در کلیتی معنادار به وحدت برساند.

- چهارم پیوستگی جداره بیرونی که به ایجاد وحدت فضایی کمک می‌کند. اتصال بدنه‌ها در قالب ضوابط شناخته‌شده شهری نقش مهمی در بهبود منظر محیط و مطلوبیت‌های بصری آن دارد و می‌تواند به غنای فضایی منجر شود.

- پنجم توجه به عناصر هویتی و فرهنگی در محلات و متناسب سازی فضای کالبدی محله با محوریت و در شعاع آن موجب هویت‌بخشی به محلات در شهر خواهد شد.

به طور مثال در محله‌ی آزادان اصفهان وجود مسجد گنبد می‌تواند به عنوان یک پتانسیل محلی محسوب شود که می‌توان با محور قراردادن و تشخص بنای آن، همچنین با انتخاب طیف رنگی مناسب (اعم از رنگ آمیزی، نورپردازی و …) در گذرهای منتهی به آن و یا ایجاد مکان‌های دیدار و پاتوق محلی در همسایگی این فضا، ایجاد بازارچه‌های محلی و… باعث به وجود آمدن جذابیت بصری، هویت مستقل محلی و قابلیت گردشگری برای محله شده و فضاهای کالبدی را حول آن مهندسی کرد.

در نهایت لازم به ذکر است، در مقابل آنچه تاکنون بیان شد، انتخاب سیاست تمرکز بر معابر اصلی شهر و انجام اقدامات بزرگ مقیاس در سطح شهر نیز دارای فوایدی از جمله توسعه و زیبایی فضاهای اصلی شهر، در دسترس‌تر بودن فضاهای زیباسازی شده در محورهای اصلی، مخاطب بیشتر و فراگیرتر، قابل رؤیت بودن تغییرات و مناظر چشم‌نواز توسط گردشگران بیرونی و در نتیجه افزایش قدرت بازاریابی شهر است که خود مزایای مهمی به حساب می‌آید.

همچنین تعامل‌پذیر نبودن المان‌های بزرگ شهری، نگاه گذرا و انفعالی بدون هیچ احساس تعلقی به آن و ازدحام و تزاحم محیطی را می‌توان از نتایج سوء این سیاست برشمرد، از طرف دیگر توجه به زیباسازی بافت درونی محلات نتایجی همچون ایجاد فضای مکث، افزایش تعاملات محلی و اجتماعی، آرامش و دوام تعاملات، خاطره سازی و القای حس تعلق، افزایش قابلیت پیاده روی، حذف نقاط بی دفاع و آسیب‌زا و تعامل‌پذیر شدن فضا و المان‌ها را در بر خواهد داشت.

در واقع بر اساس نگاهی جدید، توجه به محلات را می‌توان شکل‌دهنده خرده هویت‌های تأثیرگذار در هویت، کالبد و منظر شهر دانست. در این تفکر محلات شهر، نقاط گلوگاهی در بهینه سازی منظر شهری به شمار می‌آید که در پویایی و سرزندگی شهر تأثیر بسزایی داشته و از طرفی موجبات شکل‌گیری و رونق گردشگری در محله‌های شهر را نیز فراهم خواهد آورد.

بدین ترتیب لازم است موقعیت خود را در انتخاب هر کدام از این سیاست‌ها مشخص کرده و بدانیم به چه میزان باید در نگاه مدیریتی و اختصاص بودجه ارگان‌های ذی‌ربط به محلات، بازنگری حاصل کرده و استفاده از آموزه‌های نوین منظر شهری و پایداری محلات را در دستورکار شهرداری‌ها مخصوصاً معاونت شهرسازی و سازمان زیباسازی قرار دهیم تا تصمیم‌گیری‌های مرتبط با معماری و شهرسازی محلات، رنگ و بویی تازه به خود گرفته و مکانی چشم‌نواز همراه با آرامش و آسایش برای شهروندان فراهم شود.

یادداشت از: مجید خاشعی، کارشناس مدیریت امور هماهنگی و نظارت شهرداری اصفهان