تمام مصایب مدیریت شهری

تحقق مدیریت یکپارچه، مهمترین عامل هدایت نظام شهری است

  

           

       با تشکر و سپاس از دوستان عزیزم در کادر تحریریه نشریه نوسان و در رأس آن آقای مجید محققیان که بی وقفه و بدون ادعا برای فرهنگ مکتوب این شهر تلاش ثمربخش دارند، به همه این عزیزان خدا قوت می گویم.

امروز در جهان، مديريت شهري تحول يافته است. شهرها براي رفاه و آسايش بيش تر شهروندان مديريت مي شوند. مديريت شهري، نقش مهمي در موفقيت برنامه ها و طرح هاي توسعه شهري، به عهده دارد. اين موضوع، به خصوص در ارتباط با توسعه پايدار بيش تر اهميت مي يابد، که در کشورهای توسعه یافته به این مهم توجه ویژه شده است.

امروزه شهرداریها از بزرگترین و متنوع ترین سازمانهای خدمات شهری به شمار می آیند، و به تبع چالش‌ها و مشکلات زیادی که دارند ضرورت بررسی مسائل و مشکلات شهری که گریبان بیش از هزار شهرداری درکشور را گرفته است، بیش از پیش آشکار می شود.

هر چند در کشور ما، با تمام چالش ها، بحران ها و مشکلات، شورای شهر و شهردارانی در عرصه عمل نشان داده اند که با همدلی و مشارکت مردم و شناسایی آسیبها و تقویت نقاط قوت و ترسیم چشم انداز و راهبردهای جامع الاطراف و عمل به این اهداف در دوره تصدی افراد بعدی، می توانند شهری نمونه داشته باشند و خدماتشان ماندگار باقی مانده است.

تفاوت میان مباحث نظری و وضع موجود به طور ملموس مشاهده می شود، اما اگر به طور خلاصه بخواهم به موضوع بپردازم باید اذعان کنم برنامه های زیادی به هنگام انتخابات شورها یا شهرداران مطرح می شود که بسیار قابل تأمل و توجه است، اما با ورود افراد به ساختار قدرت، بسیاری از آنها به نظر دست نیافتنی به نظر می رسد. در ادامه به برخی از عناوین مشکلات و آسیب های شهری به صورت گذرا اشاره می کنم:

- قدیمی بودن قوانین شهرداری و عدم تناسب آن با نیازهای روز و جدید شهروندان به خصوص در شهرهای بزرگ، بسیار آسیب زا است که نیاز به بازنگری و تصویب دارد.

- عدم اعمال مدیریت یکپارچه و واحد شهری، تداخل قوانین شهرداری با سایر دستگاهها و تضعیف جایگاه شهرداری در برابر وظایف قانونی سایر دستگاهها که بسیاری از مشکلات شهرها ناشی از این ناهماهنگی است، امروز در اکثر نقاط جهان مدیریت شهرهای بر عهده شهرداری ها است. به طور مثال وضع قوانین تجمیع عوارض و ارزش افزوده در شرکتهای خدماتی مانند برق، مخابرات، آب و فاضلاب و... موجب تضعیف جایگاه شهرداری در کسب منابع درآمدی گردیده است.

- از دیگر چالشهای شهرداری ها اتکا به بودجه دولتی و کاهش شدید کمکهای مالی دولت به شهرداریها و ایجاد مشکلات ناشی از تصمیمات دولت در خصوص استقلال شهرداریها و نبود درآمدهای پایدار بوده است.

- ایجاد بسترهای لازم برای درآمدزایی شهرداری ها به منظور ارائه خدمات شایسته به مردم نیاز ضروری است، بدون اینکه تنها به تراکم فروشی و ساخت و سازهای بی رویه که یک مشکل بزرگ شهرداری هاست،  تمرکز شود.

- امروز اغلب شهرداری‌ها  دارای مشکلات مالی فراوانی هستند و تمامی دستگاه‌ها  باید در راستای حمایت از این نهاد مردمی اقدام کنند، زیرا همه مردم از بامداد تولد تا شامگاه مرگ، با این نهاد سرو کار دارند.

- ناپایداری منابع درآمدی شهرداری که تحت‌تأثیر مسائل و ناشی از سیاست‌های مختلفی است. بنابراین باید با ارزیابی شرایط موجود به سمت طراحی منابع پایدار مالی برای شهرداری ها حرکت کرد.

- همگان معترفند هزینه‌های اداره شهر زیاد است و شهرداری از دو جهت در ارتباط با هزینه‌ها وضعیت نامناسبی دارد، هزینه تمام‌شده اقدامات شهرداری نسبت به سایر دستگاه‌ها بالاست و بحرانها و موج های مالی، سیاسی و اجتماعی اثر مستقیم بر افزایش هزینه ها خواهد داشت.

- شهرداری ها باید از ورود و انجام فعالیت‌ها و هزینه‌هایی که جزء وظایف ذاتی آن نیست پرهیز کنند.

- با اینکه امروز از نظر تحصیلات عالیه، سوابق کاری، و چه از نظر توان اجرائی، افراد توانمندی در شهرداری ها مشغول به کار هستند، اما خروجی لازم را نداریم و این تقویت برنامه ریزی و مدیریت کلان را مورد تأکید قرار میدهد.

- شهرداران و مدیران منتصب بعضا زیر فشار طاقت‌فرسای گروه ها و احزاب و کانونهای ثروت و قدرت هستند و این امر، شهرداری ها را از فضای تخصص گرایی و شایسته سالاری دور ساخته است.

- شهرداری باید حامی شفافیت، گردش آزادانه و شفاف اطلاعات برای مردم و استفاده از نظرات نخبگان و فرهیختگان شهر باشد.

- هر مقدار مديريت شهري هماهنگ تر باشد و ارتباطات بيش تر بين مديريت شهري و مردم محلي برقرار شود، به همان اندازه امکان دستيابي به توسعه پايدار در بیشتر حوزه های شهری فراهم خواهد شد، جلب اعتماد مردم بسیاری از مشکلات را حل می کند، شهروندان زمانی به شورا و شهرداری اعتماد و در برنامه های مورد نظر آنها مشارکت می کنند که مطمئن شوند اعتبارات درست، به موقع و به جا هزینه می شود.

- تورم بالا و افزایش مستمر هزینه ها و عدم دستیابی به منابع پیش بینی شده در بودجه سنواتی از دیگر مشکلات شهرداریهاست

-  با افزایش بحران اشتغال و بیکاری در جامعه این نگاه که شهرداری اداره کاریابی است و افراد بیکار از روی دلسوزی در آن مشغول به کار شوند باید تغییر کند چون به هیچ وجه خدمت به شهروندان نیست.

- ایجاد درآمدهای پایدار شهری و افزایش سهم شهرداری ها از اعتبارات قانون مالیات بر ارزش افزوده برای ادامه حیات شهرداری ها اهمیت دارد.

- تجربه ثابت کرده است مشکلات شهرداری و شوراها باید بدون جلوه سیاسی و با تدبیر و خردورزی برطرف گردد، اعضای شورا و شهرداران، منافع شهروندان را بر منافع فردی و گروهی ترجیح ندهند و رعایت قانون و حقوق مردم و کسب رضایت آنان و تعامل با همه ذینفعان شورا و شهرداری را از اولویت های کاری خود قرار دهند.

- مشکلات میان شوراها و شهرداری ها را نباید بزرگ  نمایی کرد، چرا که با این کار هر دو نهاد دچار ضعف می  شوند.

- شاید به ‌نظر برسد که مدیریت شهری وظیفه مستقیمی در زمینه توسعه گردشگری ندارد، اما ظرفیت و ابزارهای توانمندی در اختیار دارد که به‌کارگیری آنها برای توسعه گردشگری اهمیت دارد،  این نهاد تأثیرگذار می‌تواند با نشان دادن چهره مناسبی از شهرها در تبلیغات خود به جذب گردشگران کمک کند، و اقدامات جدی برای جذب گردشگران به عمل ‌آورد، بنابراين، پايداري در گردشگري شهري، مستلزم توجه نظام مند به ابعاد فني، فرهنگي، سياسي، اقتصادي، تاريخي و زيست محيطي است و موجب افزایش کیفیت زندگی شهروندان با ایجاد اشتغال برای آنها و تأمین سرمایه برای فعالیت شهرداری‌ها میشود و به‌تبع آن افزایش کیفیت زندگی را برای شهروندان نیز به ارمغان خواهد آورد.

به امید داشتن شهری، آرام، آباد، ایمن، شاد و توسعه یافته